:: แบบเรียนภาษาไทยชุด มานี-มานะ ::




ผู้แต่ง : รัชนี ศรีไพรวรรณ และคณะ
ผู้วาดภาพประกอบ : เตรียม ชาชุมพร, โอม รัชเวช, ปฐม พัวพิมล ฯลฯ
สำนักพิมพ์ : กรมวิชาการ กระทรวงศึกษาธิการ

ที่มาของแบบเรียน
       ในปี พ.ศ.2520 มีการประกาศใช้แผนการศึกษาแห่งชาติ ซึ่งมีผลใช้บังคับตั้งแต่ปีการศึกษา 2521 โดยกระทรวงศึกษาธิการได้ดำเนินการปรับปรุงหลักสูตรทั้งระดับประถมศึกษาและ มัธยมศึกษา ปรับขยายชั้นเรียนให้สอดคล้องกับระบบการศึกษาตามแผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ.2520 โดยเฉพาะการศึกษาระดับประถมศึกษาที่กำหนดให้จัดการศึกษาเป็นตอนเดียวตลอด ใช้เวลาเรียน 6 ปี (จากเดิมที่แบ่งเป็นสองตอน คือประถมตอนต้น และประถมตอนปลาย ใช้เวลาเรียน 7 ปี) การเปลี่ยนแปลงครั้งนี้ จะครบทุกชั้นในปีการศึกษา 2526 ดังนั้น หนังสือเรียนของทุกชั้นจึงต้องเปลี่ยนไปทุกปี โดยเริ่มจากชั้นประถมปีที่ 1 ในปีการศึกษา 2521 และเมื่อถึงปี 2526 ก็จะมีหนังสือเรียนตามหลักสูตรใหม่ครบทุกชั้น
       และในปี 2521 นี่เอง ที่เด็กไทยได้รับการแนะนำให้รู้จักกับ มานี มานะ และผองเพื่อนเป็นครั้งแรก


ลักษณะของแบบเรียน
       กรมวิชาการ กระทรวงศึกษาธิการ ได้กำหนดแนวทางในการจัดทำหนังสือเรียนภาษาไทยเพื่อใช้ประกอบหลักสูตรประถม ศึกษา พ.ศ.2521 ชุดนี้ ไว้ดังนี้
       1. ต้องสนองจุดประสงค์ ความคิดรวบยอด และตรงตามเนื้อหาที่หลักสูตรกำหนดไว้ในเรื่องความรู้ และทักษะการอ่านทุกประการ
       2. เลือกใช้ คำ ข้อความ ประโยค ที่สัมพันธ์และสอดคล้องกับการใช้ภาษาในชีวิตของนักเรียน
       3. มีเรื่องราว ตัวละคร และการดำเนินเรื่องเหมือนชีวิตจริงของผู้เรียน เพื่อให้เรื่องสนุกสนาน น่าอ่าน และเพิ่มประสบการณ์ทางภาษา จากบทบาทของตัวละครและเหตุการณ์ต่าง ๆ ทั้งสอดแทรกบุคลิกภาพ ลักษณะนิสัย และคุณธรรมที่ต้องปลูกฝังให้แก่นักเรียนไว้ด้วย
       4. มีภาพประกอบที่น่าสนใจ และมีสีสันดึงดูดความสนใจ และสร้างความคิดของนักเรียน
       5. ท้ายเล่มแต่ละบท มีแบบฝึกฝนความรู้ที่นักเรียนได้เรียนในบทนั้น ๆ เพื่อให้เข้าใจและสามารถนำไปใช้ได้
       6. ใช้ประมวลคำพื้นฐานในชั้นประถมศึกษาปีที่ 1-4 จำนวน 4,000 คำ โดยกำหนดประมวลคำสำหรับแต่ละชั้นไว้ ดังนี้
           - ประถมศึกษาปีที่ 1 จำนวน 450 คำ
           - ประถมศึกษาปีที่ 2 จำนวน 800 คำ
           - ประถมศึกษาปีที่ 3 จำนวน 1,200 คำ
           - ประถมศึกษาปีที่ 4 จำนวน 1,550 คำ
           ( สำหรับชั้นประถมศึกษาปีที่ 5-6 ไม่กำหนดประมวลคำ )

       ประมวลคำพื้นฐาน 4,000 คำ ดังกล่าว มีที่มาจากเอกสารและรายงานการวิจัยทั้งจากสถาบันภายในประเทศและสถาบัน ระหว่างชาติหลายชิ้น ประกอบกับประมวลคำที่กองการประถมศึกษา และหน่วยศึกษานิเทศก์ กรมสามัญศึกษา ได้รวบรวมไว้


ในเอกสารหลักสูตรประถมศึกษา พ.ศ.2521 ได้กำหนดวัตถุประสงค์ของแบบเรียนชุดนี้ไว้ ดังนี้
       1. ให้มีทักษะและพัฒนาการทางภาษา ในด้านการฟัง พูด อ่าน และเขียน โดยมีความรู้ และความเข้าใจในหลักเกณฑ์อันเป็นพื้นฐานของการเรียนภาษา
       2. ให้มีความสามารถในการใช้ภาษาติดต่อ ทั้งรับฟัง และถ่ายทอดความรู้สึกนึกคิดอย่างถูกต้อง มีประสิทธิภาพและสัมฤทธิผล
       3. ให้มีความเข้าใจและสามารถใช้ภาษาได้ถูกต้อง เหมาะสมกับกาลเทศะและบุคคล
       4. ส่งเสริมนิสัยรักการอ่าน รู้จักเลือกหนังสืออ่าน และใช้เวลาว่างในการแสวงหาความรู้เพิ่มเติมจากหนังสือ สื่อมวลชน และแหล่งความรู้ต่าง ๆ
       5. ให้สามารถใช้ผลจากการเรียนวิชาภาษาไทยมาช่วยในการคิด การตัดสินใจ การแก้ไขปัญหา และวินิจฉัยเหตุการณ์ต่าง ๆ อย่างมีเหตุผล โดยไม่ตกอยู่ภายใต้อิทธิพลการโฆษณาชวนเชื่อใด ๆ
       6. ให้มีความรู้ ความเข้าใจ และเจตคติที่ถูกต้องต่อการเรียนภาษา และวรรณคดี ในแง่ที่เป็นวัฒนธรรมประจำชาติ และในแง่ที่สร้างเสริมความงดงามในชีวิต

       แบบเรียนภาษาไทยชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 - 6 ตามหลักสูตรประถมศึกษา พ.ศ.2521 หรือแบบเรียนชุด มานี-มานะ จัดเป็นแบบเรียนที่น่าอ่าน ครอบคลุมการฝึกทักษะทางภาษาไทยไว้ค่อนข้างบริบูรณ์ อีกทั้งยังสอดแทรกความรู้ด้านต่าง ๆ อันเป็นพื้นฐานการดำรงชีวิตสำหรับเด็ก และส่งเสริมให้เด็กรู้จักรับผิดชอบต่อสังคมด้วยวิธีที่แยบคาย, การที่ผู้แต่งใช้ตัวละครชุดเดิมและกำหนดให้ตัวละครเติบโตไปพร้อมกับผู้เรียน ถือเป็นเสน่ห์สำคัญของแบบเรียนชุดนี้ เพราะทำให้ผู้เรียนเกิดความผูกพันกับตัวละคร และสนใจใคร่รู้ที่จะติดตามอ่านแบบเรียนต่อไปเรื่อย ๆ อันเป็นปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นไม่บ่อยนักกับแบบเรียนชุดอื่น ๆ