บ้านเชียง (๕)

ภาชนะดินเผาของบ้านเชียงส่วนใหญ่จะพบในหลุมศพสมัยต่างๆ และมีรูปแบบเด่นเฉพาะ สมัย จากการวิเคราะห์ ภาชนะดินเผาของบ้านเชียงสมัยต่างๆ พบว่ามีวิธีการทำ 2 วิธีหลัก และใช้ต่อเนื่องกันมาทุกสมัย คือ

baanchiang04.jpg (10948 bytes)
หินดุ


การขึ้นรูปภาชนะด้วยดินแผ่นและเส้นดิน

โดยเอาก้อนดินมาแผ่เป็นแผ่นแบนๆ แล้วเอาดินที่ปั้นคลึงเป็นเส้นยาวๆ มาขดเป็นวงตามขนานที่ ต้องการ ลงบนดินแผ่น เมื่อขดได้ขนาดตามต้องการแล้ว จึงใช้อุปกรณ์ปั้นภาชนะดินเผามาตีเพื่อบีบและรีดดินแผ่น ให้เป็นส่วนก้นของภาชนะ และตีบีบเส้นดินที่ขดไว้ให้เป็นตัวภาชนะส่วนบน และปากภาชนะ อุปกรณืที่ใช้ตีขึ้นรูปดิน ให้เปลี่ยนรูปทรง เป็นแท่งดินเผารูปร่างคล้ายดอกเห็ด เรียกว่า "หินดุ" ส่วนอีกอันหนึ่ง เป็นไม้แผ่นสี่เหลี่ยมผืนผ้า ขนาดเล็กบางๆ มีด้ามจับสั้นๆ เรียกว่า "ไม้ลาย" การตีดินขึ้นรูปภาชนะนั้น จะใช้หินดุ รองจากด้านใน แล้วใช้ไม้ลาย ตีหรือตบจากด้านนอก ตรงตำแหน่งที่หินดุรองอยู่ ขยับไปเรื่อยๆ จนเนื้อดินถูกบีบและรีดจนเป็นเนื้อเดียวกัน

ส่วนอีกวิธีหนึ่งคือ
การขึ้นรูปภาชนะโดยใช้ดินแผ่นและก้อนดิน
โดยเอาก้อนดินมาแผ่เป็นแผ่นแบนเรียบ แล้วเอาก้อนดินวางทับลงบนดินแผ่น ใช้มือบีบก้อนดิน ให้เป็นท่อทรงกระบอก ตรงกลางกลวง ใช้หินดุและไม้ลายตีขึ้นรูปให้ส่วนของดินแผ่นเปลี่ยนเป็น ก้นภาชนะ และส่วนของดินทรงกระบอก เป็นตัวภาชนะ และปากภาชนะ
ขั้นตอนสุดท้ายคือ นำภาชนะที่ขึ้นรูปไว้แล้วทั้งสองวิธี ตากแดดให้แห้ง แล้วนำไปเผา โดยวิธีสุมไฟ หรือเผากลางแจ้ง

| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |


อ้างอิง :
" บ้านเชียง". ห้องสมุดบ้านจอมยุทธ. 2549. [ระบบออนไลน์] .
http://www.baanjomyut.com/library/baanchiang/index.html

 
 

ออกแบบและจัดทำโดย ครูธวัฒชัย ใบโสด
โรงเรียนอนุบาลเชียงใหม่ สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาเชียงใหม่ เขต ๑
๑๓๕ ต.พระสิงห์ อ.เมือง จ.เชียงใหม่ ๕๐๒๐๐